Yanıkta Yapılacak İlk Yardım

YANIKLARDA İLKYARDIM

Her yıl iki milyondan fazla tedavi gerektiren yanık yaralanmaları olmaktadır.
En azından yılda 6000 kişi yanık ile alakalı yaralanmalardan dolayı ölmektedir.

YANIK SINIFLANDIRMALARI

1'nci derece/sathi:
Derinin üst katı yanmıştır. Deri kızarır ve kabarcıklar oluşur.

2'nci derece/kısmi:
Derinin üst katları yanmıştır. Deri kızarır ve kabarcıklar oluşur.
Genellikle bu yanık ağrılıdır.

3'ncü derece/tam:
Alt tabakalarla (yağ, kas, kemik ve sinirler) birlikte tüm deri tabakası yanmıştır. Bu tür yanıklar oldukça ağrılı olabileceği gibi, sinirlerin ölmesinden dolayı ağrısız da olabilir.

Elektrik yanması:
Elektrik yanması altta bulunan dokuları fena şekilde hasar verebilir. Elektrik yanıklarında hasta iki tane yara izine sahip olabilir (giriş ve çıkış). Elektrik yanığı olan hastanın yanına elektriğin kesilip emniyetli bir ortam olmadan asla gitmeyin.
Elektrik yanığı olan hastaya genel ilkyardım:
1. Elektriği kesin.
2. Nefes almayı, dolaşımı kontrol edin, gerekli cardiac yardımını yapın (eğer gerekli ise).
3. Gerekmiyorsa hastayı kımıldatmayınız (Elektrik yanmalarında omurilik yaralanması olabilir).
4. Yanığı kuru steril gazlı bez ile kapatın.
5. Tıbbi yardım çağırın.

Kimyasal yanık:
Deri ile teması halinde yanık yapacak pek çok kimyasal
madde vardır. Kimyasal yanıklar acil yardım gerektirir!

Kimyasal madde yanığı olan hastaya genel ilkyardım:
- Akan suyla kimyasal madde bulaşan yeri yıkayın. Hafifçe akan bir su ile en az 20 dakika yıkayın. Sert basınçlı akan sudan kaçının. Yıkama sırasında kimyasal bulaşan elbiseyi ve takıları çıkarın.
- ACİL AMBULANS SERVİSİ ile temas kurun.
- Geç reaksiyon durumu için hastayı izleyin.
- Göze bulaşmışsa gözü aşağı doğru yıkayın.

Duman yutulması:
Duman nefes borusunu rahatsız edebilir veya zarar verebilir. Duman gözlere rahatsızlık verebilir. Yapılacak ilk öncelikli yardım:
1. Hastayı emniyetli bir alana götürün.
2. Nefes almayı ve dolaşımı kontrol edin/gerekli yardımı yapın.
3. Hastayı yarım oturtma veya dayandırma pozisyonuna getirin.
4. ACİL AMBULANS SERVİSİ'ni arayın.

Isı Yanıklarında (alev, aşırı ısı, radyasyon veya güneş yanığı) ilkyardım:
1'nci derece yanık 2'nci derece yanık ve 3'ncü derece yanık:

A. Yanan kısmı soğutun: Soğuk suya daldırın veya soğuk bez koyun.

B. Derhal ACİL AMBULANS SERVİSİ'ni arayın (Su Uygulaması Yapmayın).

C. Temiz kuru bir bezle kapatın.

D. Yanık yerini kalp seviyesinin üzerine kaldırın

E. Şoka karşı koruyun (gerekiyorsa).

Vücut Yaralanmaları

VÜCUT YARALANMALARINDA İLKYARDIM

Karından yaralanma:
Her zaman iç yaralanmadan ve iç kanamadan şüphelenin. ACİL AMBULANS SERVİSİ'ni arayın ve şoka karşı koruyun. Dışarı çıkan organlara dokunmayın! Tekrardan onlara içeri itmeye kalkmayın. Her zaman nemli bir bezle kapatın. ACİL AMBULANS SERVİSİ gelene kadar nemli tutun.

Göz yaralanması:
Göz yaralanması tam bir tıbbi yardım gerektirir:

1. Göze giren cisim veya cismin çevresinden küçük yastıkçıklar ile gözü koruyun. Çevresine kağıt bir bardak veya huni koyup oynamasını engelleyin. Hasar görmeyen gözü kapatıp hasarlı gözün oynamasını engelleyin.TIBBİ YARDIM İSTEYİN!
2. Gözde kesik veya çarpma varsa her iki gözü de kapatın ve TIBBİ YARDIM İSTEYİN!
3. Gözde kimyasal madde varsa derhal gözü ılık suyla yıkayın. Gözü yıkarken iyice yıkanması için mümkün olduğu kadar gözü açıp kapatın. Eğer sadece bir göz etkilenmişse, bulaşan gözü aşağı doğru yıkayın.

Kabarcık bakımı:
Kabarcığı patlatmayın. Patlamayan bir kabarcığı, gazlı bir bezde açacağınız bir kaç delikten sonra kabarcığın üzerine bantlayın. Eğer uygunsa, açık kabarcık üzerine antibiyotik krem koyup kaplayın.

Göğüs yarası:
Açık Göğüs Yarası:

- Giren bir cisim neticesinde olur. Cismi çıkarmayınız. Kımıldamaması için cismin etrafından bandajlayın. Hastayı kımıldatmayın. Derhal ACİL AMBULANS SERVİSİ'ni arayın.
- İçeride cisim olmayan açık yara için dışarıdan havanın göğüsteki delikten içeri girmemesi için yarayı kapatın. Açık yerin üzerine evde kullanılan plastik sargı folyosü ile bir kaç kez sarın. Bir kenarı bantlamadan bırakın. Bu havanın göğüste sıkışıp kalmasını engelleyecektir. Derhal ACİL AMBULANS SERVİSİ'ni arayın!

Kapalı göğüs yarası:
Göğüs bölgesine yapılan vurmadan dolayı olur. Hastanın yaralı bölgede bir yastık tutmasını sağlayın. Şok sinyallerini izleyin iç kanama olabilir. TIBBİ YARDIM İSTEYİN!

Diş yaralanmaları:
Aşağıdaki ilk yardım tavsiyeleri diş yaralanmalarında geçici çözüm olabilir, fakat diş de olan aşırı ağrı ve hasar neticesinde diş doktorunuzla temas kurmanız tavsiye olunur.

Diş ağrısı:
Ilık suyla ağzı yıkayın. Diş eti çevresinde rahatsızlık verebilecek her hangi bir kırıntıyı temizleyin. Diş üzerine aspirin koymayın. Bir parça pamuk üzerine hafifçe cloves yağı emdirip dişin üzerine koyun.

Yerinden çıkmış diş:
Kırık diş süt dolu bir kaba konulmalı ve bir dişçiye gidilmelidir. Bu sadece kırılan dişin 30 dakika içinde yerine takılması durumunda geçerlidir. Eğer 30 dakikada dişçiye gidemezseniz, dişi soğuk suyla yıkayın, ve yuvasına yerleştirin, sonra mümkün olduğu kadar çabuk dişçiye ulaşın.

Kırık diş:
Anında yardım gerekir. Dişin kalan kısmını ve çevresini temizleyin ve diş doktoruna gidin.

Burun kanaması:
1. Hastayı oturma pozisyonuna getirin.
2. Kafayı hafifçe öne eğik tutun.
3. Her iki burun deliğini de yaklaşık 5 dakika sıkın.
4. Eğer kanama durmazsa, burun deliklerini sıkmaya devam edin ve tıbbi yardım isteyin.